april (oh, april)

19 april 2024

9° C

veel wind. grijs. koud. temperaturen dalen, ook in de nacht. na het weekend is er kans op nachtvorst. wellicht ga ik volgend weekend de eerste korenbloemen in de grond zetten, het weer is nu te ruig.

misschien moet ik ze de komende dagen wel overdag buiten neerzetten? is het afharden van planten die wel een beetje vorst aankunnen net zo belangrijk als voor zomergeliefden als cosmos en zinnia en strobloem (helichrysum) en zonnebloem (helianthus)?

*

plotseling, nu het belangrijk is dat zaden opkomen, planten blijven leven, vierkante meters gevuld kunnen worden, stel ik mezelf vragen die me eerder nooit zo belangrijk leken. ik deed onverschillig over het moment van zaaien, over temperatuur en luchtvochtigheid; in feite over die dingen die voor zaden erg belangrijk zijn. zaaien met een doel voor ogen is confronterend: je leert wat je allemaal niet weet. wat er allemaal fout kan gaan. want wat er fout gaat gebeurt omdat je iets niet weet. of niet doet.

uiteraard, we zijn afhankelijk van allerlei factoren. maar zodra ik mijn arrogantie liet varen kwam ik tot de conclusie dat er toch veel is dat we wel kunnen om die zaden te helpen ontkiemen. en dat het echt niet zo makkelijk is om iedereen gelukkig te houden, en in leven te houden.

sweet peas (lathyrus odoratus) bijvoorbeeld, zouden gemakkelijk zijn maar ik heb er een hele boel laten verrotten. water geven! is moeilijk! wellicht heeft het te maken met het moment van zaaien. als je vroeg begint met zaaien (heel gevaarlijk!) hoop je ook vlot resultaat te zien. ik ben zeker niet te enige die, na in de morgen te hebben gezaaid, in de middag éigenlijk al een teken van leven hoopt te zien — tegen beter weten in, natuurlijk, iedereen weet dat er tijd nodig is voor ontkieming en alleen in mei, juni, willen sommige zaden wel eens de volgende dag al een zaailing tevoorschijn laten komen maar, maar, in mei en juni is er zo veel meer licht en warmte —

goed, terug naar het verrotten van lathyrus: als je vroeg zaait wil je snel resultaat zien want dat is wat dit allemaal zo interessant maakt: het leven dat uit dat prachtige zaad verschijnt. (iedereen zegt het en iedereen heeft gelijk: het is een wonder dat zoiets kleins zoveel schoonheid kan bevatten). maar omdat in januari, februari en ook een deel van maart het licht nog zo spaarzaam aanwezig is, duurt het soms lang. (tenzij je tl-buizen en warmte-matten gebruikt maar daar doe ik niet aan. noem me een snob, maar iets voelt erg tegennatuurlijk aan die processen.)

als iets lang duurt, raak ik in paniek. ook al duurt het in werkelijkheid niet lang. toen mijn antirrhinum (leeuwenbek) zaden lang geen teken van leven vertoonden gebeurde dat bijvoorbeeld. ik las ergens dat leeuwenbekjes veel tijd nodig hebben om te ontkiemen, maar wat is lang? het is een lichtkiemer, en dus ik legde de zaadjes op de grond, maar omdat ze tiny zijn zag ik ze niet liggen. ik bang dat ze onder grond of vermiculiet waren verdwenen en dus te donker lagen en het niet zouden gaan doen. (ik was voor het gemak even vergeten dat vermiculiet lichtdoorlatend is.)

ongeveer twee weken, eigenlijk best snel (ik begon na zes dagen al te panikeren), na zaaidatum kwamen ze tevoorschijn. niet allemaal, maar genoeg. het voelde als een enorme overwinning, alsof ik een belangrijke milestone had bereikt, en niet langer een beginner was.
& toen las ik ergens dat antirrhinum een uitstekende bloem is voor beginners. nou ja, misschien voor beginners met veel geduld.

(ik ben niet echt een beginner. zaai al jaren. maar niet eerder zaaide ik voor een pluktuin. ik zaaide waar ik van houd, en zette dat in de grond waar me dat goed leek. veel verdween want de tuin waar ik de planten in zette was (en is nog steeds) vrij verwilderd. sinds vorig jaar zet ik veel van één plant bij elkaar, dat gaat beter. zo staan er nu veel behoorlijke plukken wilde marjolein in de tuin.)

van mijn eerste zaaiing van lathyrus (vier potten met ieder drie zaden) is er één ontkiemd. van de tweede zaaiing (dertig zaden in trays met vrij hoge plugs) heb ik nu zeven plantjes. de derde zaaiing (twaalf zaden in wc-rollen) negen. de vierde (acht zaden in dezelfde trays met hoge plugs) zeven. bovendien heb ik van de reeds getopte zaailingen de toppen in de grond gezet en die lijken te gaan wortelen. de eerste is na twee weken nog steeds in leven en de twee jongste stekjes zijn nog steeds groen en staan ook nog overeind. zo lijk ik toch nog een behoorlijk aantal siererwten te kunnen gaan planten (ik vind de nederlandse namen verschrikkelijk. sweet peas of lathyrus is hoe ik ze het liefst noem); ik heb ondertussen genoeg lathyrus-zaailingen om twee meter mee te beplanten. maar wat nu precies Het Geheim van Lathyrus is weet ik nog steeds niet. niet te veel water geven. maar ze hebben water nodig. dus wat is genoeg?

ik vermoed dat het ook met luchtvochtigheid te maken heeft. ik zette ze zonder kap op de tray (want die heb ik niet) in een koude kas. maar Grace Alexander* zegt dat ze warm het beste ontkiemen (als dat is gelukt zet je ze direct koeler). die informatie maakte me direct duidelijk waarom het voor de lathyrus heel beneficial is om ze in het najaar te zaaien in plaats van het voorjaar. hoewel laat in de winter ook een goed moment schijnt te zijn. maar planten blijken sterker te zijn als ze in het najaar worden voorgezaaid. koud kiemers. het is interessant en ingewikkeld. maar niet iets om me nu in te verdiepen want het is

april.

t.s. eliot had gelijk. maar het drama van de lente is toch eigenlijk ook prachtig. (zegt ze terwijl niets nog buiten staat en er nog geen regen-, wind- of slakkenschade is.)

*Grace Alexander: “a writer, a gardener, a flower lover, and a seed merchant”: https://www.gracealexanderflowers.co.uk/. she wrote the book Grow and Gather.